Składniki lotne a aktywność wody
Przewodnik po wyborze najlepszego czujnika aktywności wody do Twoich potrzeb. Urządzenia AQUALAB wykorzystują czujniki punktu rosy, pojemnościowe lub laserowe z przestrajalną diodą (TDL), z których każdy w inny sposób radzi sobie z interferującymi związkami lotnymi. Zobacz, jak popularne przyprawy, zioła, olejki eteryczne, dodatki do żywności, kawa i herbaty zachowują się na poszczególnych czujnikach.

Wprowadzenie
AQUALAB produkuje urządzenia wyposażone w trzy rodzaje czujników aktywności wody: czujnik punktu rosy, czujnik pojemnościowy oraz czujnik z przestrajalnym laserem diodowym (TDL). Każdy czujnik mierzy aktywność wody (aw) w unikalny sposób i charakteryzuje się odmienną zdolnością do dokonywania dokładnych pomiarów w obecności zakłócających związków lotnych (VC).
Tradycyjnie czujnik punktu rosy jest najszybszym i najdokładniejszym czujnikiem, jednak w obecności związków lotnych może napotykać trudności ze względu na ich współkondensację na schłodzonym zwierciadle. Czujnik pojemnościowy radzi sobie z problemem kondensacji, ale cechuje się zazwyczaj niższą precyzją, dłuższym czasem pozyskiwania danych i może ulegać zatruciu przez niektóre związki (wykazano np. zakłócający wpływ niektórych alkoholi). Czujnik TDL został zaprojektowany specjalnie z myślą o pomiarze aktywności wody w obecności innych związków lotnych i stanowi w tym zakresie nasze flagowe rozwiązanie.
Niniejszy przewodnik omawia wiele powszechnych składników występujących w produktach spożywczych i innych artykułach konsumpcyjnych, z którymi można się zetknąć podczas opracowywania receptur lub formulacji. Celem tego przewodnika jest pomóc użytkownikowi końcowemu w wyborze instrumentu, który najlepiej spełni jego potrzeby w zakresie określania aktywności wody w szerokim spektrum zastosowań. Mimo że wiele próbek prezentowanych w tym raporcie zawiera związki lotne lub samych w sobie jest lotnych, wydajność urządzeń różni się znacznie w zależności od sposobu przetwarzania tych związków lub składników. W stosownych przypadkach przedstawione zostaną scenariusze najbardziej i najmniej sprzyjające, a także rekomendacje instrumentów oparte na typowych przypadkach użycia.
Procedura
Przed rozpoczęciem badań próbek wszystkie instrumenty zostały skalibrowane i zweryfikowane przy użyciu zestawu wzorców o znanej wartości aw. Reprezentatywna próbka każdego składnika została przeanalizowana w co najmniej trzech niezależnych urządzeniach dla każdego typu czujnika. Każdy pomiar był prowadzony do momentu, aż instrument wskazał trzy odczyty mieszczące się w specyfikacji czujnika (dokładność Δaw: punkt rosy ±0,003, pojemnościowy ±0,015 oraz TDL ±0,005).
Przyprawy użyte w tym badaniu pochodziły z szybko rotującego działu żywności luzem w sklepie spożywczym. Olejek eteryczny pozyskano od dostawcy żywności ekologicznej posiadającego certyfikat USDA i oznaczonego jako przeznaczony do użytku wewnętrznego. Pozostałe użyte dodatki do żywności miały czystość odczynnikową ACS. Wszystkie przyprawy i olejki eteryczne odmierzano w postaci nierozcieńczonej bezpośrednio z ich opakowań. Pozostałe dodatki do żywności rozcieńczono wodą w celu przetestowania zakresu stężeń masowych. Nie stosowano żadnych nośników – ogólnie rzecz biorąc, dodatkowe nośniki mogą zmniejszać lotność próbki.
Wyniki
The data collected was reviewed to determine whether or not volatile compounds were interfering with the water activity measurements. Given the TDL sensor’s performance in the presence of volatile compounds, it was taken as the most accurate and set as the standard for comparing the other instruments. Using our sensor specifications, the additive Δaw was taken as the acceptable error. The stated sensor specification for the TDL is Δaw ± 0.005 and therefore the maximum acceptable error between two TDL sensors is the sum of the errors, or Δaw ± 0.01. Generally speaking a Δaw < 0.01 corresponds to a difference between instruments of 1–2% and is within the normal instrumental error. An error between Δaw ± 0.01 and 0.02 (3 and 5%) suggests some interference may be present, and above 0.02 (5%) the readings are significantly different and above twice the acceptable error, likely due to interfering volatile compounds.
W poniższych tabelach podano trzy poziomy rekomendacji. Jeśli składnik zapewnia dobrą powtarzalność wyników przy wszystkich stężeniach, najlepszym wyborem jest czujnik punktu rosy (brak zakłóceń). Jeśli próbka jest na tyle lotna, że przy wysokich stężeniach może powodować problemy z czujnikiem punktu rosy, ale zachowuje się poprawnie przy niższych stężeniach, zaleca się urządzenie dwublokowe (zależnie od stężenia). Jeśli składnik powoduje niedokładne odczyty nawet przy niskich stężeniach, zaleca się zastosowanie czujnika TDL (silne zakłócenia).
Te punkty danych reprezentują próbki, z którymi zetknąć się może konsument. Świeże przyprawy i zioła, pochodzące być może bezpośrednio od producenta, mogą wykskiwać wyższe stężenia zakłócających związków lotnych i nie zapewniać takiego samego poziomu dokładności jak nasze próbki. Ponadto zawartość związków lotnych w ziołach i przyprawach może się znacznie różnić w zależności od gatunku rośliny, sposobu obsługi i przetwarzania, a także przechowywania i wieku. Przegląd literatury dotyczący potencjalnych związków lotnych znajduje się w profilu lotności przypraw.
Urządzenia i czujniki AQUALAB
Wyniki doświadczalne i profil lotności
Suszone przyprawy i zioła
Olejki eteryczne
Kawa i herbaty
† Pełny zestaw danych można uzyskać, kontaktując się z przedstawicielem AQUALAB.
Wnioski
Suszone przyprawy i zioła
Zioła i przyprawy przedstawione w tym raporcie dzielą się na trzy kategorie pod względem ich wpływu na pomiar: niezakłócające, zależne od stężenia oraz silnie zakłócające. Przyprawy i zioła badane na potrzeby tego raportu nie były w żaden sposób rozcieńczane, dlatego do użytkownika końcowego należy ocena, czy wyniki te odzwierciedlają specyfikację jego własnych próbek.
Niezakłócające: cayenne, średnia papryka chili, cebula. Najlepszym wyborem jest czujnik punktu rosy.
Zależne od stężenia: ziele angielskie, cynamon, kmin rzymski, czosnek, imbir, gałka muszkatołowa, oregano, papryka, wędzona papryka, pieprz biały. W przypadku próbek nierozcieńczonych najlepszy jest czujnik TDL, jednak przy niskich stężeniach sprawdza się również czujnik punktu rosy. Dobrą kompromisową opcją jest czujnik pojemnościowy.
Silnie zakłócające: bazylia, pieprz czarny, goździki, kolendra, szałwia. Czujnik TDL to najlepszy sposób na niezawodny pomiar tych ziół i przypraw, chyba że zostaną one znacznie rozcieńczone.
Olejki eteryczne
W przypadku olejku goździkowego, miętowego, cytrynowego i rozmarynowego odczyty z czujnika punktu rosy zawiodły z powodu zanieczyszczenia zwierciadła. Olejek cynamonowy udało się zmierzyć za pomocą czujnika punktu rosy, jednak wskazał on wartość znacznie wyższą niż średnia odczytów z czujnika TDL.
Jeśli chcesz wyznaczyć współczynnik aw olejków eterycznych, czujnik TDL jest jedynym niezawodnym rozwiązaniem ze względu na niską zawartość wody i wysoką lotność tych mieszanin.
Inne dodatki do żywności
Związki zaprezentowane w tym raporcie dzielzą się na dwie kategorie pod względem ich zachowania podczas pomiaru: niezakłócające oraz zależne od stężenia. Istnieje wiele zastosowań dla każdego z tych składników, a do użytkownika końcowego należy decyzja, który instrument najlepiej odpowiada jego potrzebom. Przykładowo, ocet spirytusowy destylowany zawiera zazwyczaj 5% kwasu octowego – jeśli regularnie wyznaczasz aw dla tego typu próbek, warto rozważyć zastosowanie czujnika TDL. W przypadku próbek zawierających rozcieńczony ocet dobrze może sprawdzić się czujnik pojemnościowy. Jeśli wiesz, że próbka zawiera ocet, ale stanowi on jej niewielki procent, wystarczający może okazać się czujnik punktu rosy.
Niezakłócające: kwas askorbinowy, kwas cytrynowy, kwas mlekowy, kwas jabłkowy, gliceryna. Czujnik punktu rosy sprawdza się doskonale przy stężeniach typowych dla produktów spożywczych.
Zależne od stężenia: kwas octowy, etanol, izopropanol, glikol propylenowy. Czujnik TDL jest najlepszym instrumentem, jednak wystarczające może okazać się również urządzenie z czujnikiem pojemnościowym.
Kawa i herbaty
Kawa bywa problematyczna dla czujnika punktu rosy, choć jej zachowanie jest wysoce zmienne. Występują różnice między poszczególnymi stopniami palenia i odmianami, a także między kawą świeżo zmieloną a zapakowaną fabrycznie. Jeśli jesteś producentem lub palaczem kawy i chcesz wyznaczyć aw swojego produktu, najlepszym wyborem będzie urządzenie wyposażone w czujnik TDL.
Herbaty można precyzyjnie mierzyć za pomocą czujnika punktu rosy, o ile nie są one aromatyzowane wysoce lotnymi związkami, jak ma to miejsce w niektórych herbatach korzennych. Jeśli produkujesz herbaty korzenne, czujnik TDL jest niezbędny do dokładnego wyznaczenia aw w obecności olejków eterycznych.
Bibliografia
- Stewart, Toni-Moy; Lowe, Henry; Watson, Charah. Quantification and characterization of Pimenta dioica (Allspice) essential oil extracted via hydrodistillation, solvent and supercritical fluid extraction methodologies. Am. J. of Essential Oils and Natural Products 2016, 4, 27–30.
- Janick, Jules. Basil: A Source of Aroma Compounds and a Popular Culinary and Ornamental Herb. Perspectives on New Crops and New Uses 1999, 499–505.
- Stojanovic-Radic, Zorica. Piperine – A Major Principle of Black Pepper: A Review of Its Bioactivity and Studies. Appl. Sci. 2019, 9, 4270.
- G. K. Jayaprakasha & L. Jagan Mohan Rao. Chemistry, Biogenesis, and Biological Activities of Cinnamomum zeylanicum. Critical Reviews in Food Science and Nutrition 2011, 51, 547–562.
- Viljoen, Alvaro. Eugenol – From the Remote Maluku Islands to the International Market Place: A Review of a Remarkable and Versatile Molecule. Molecules 2012, 17, 6953–6981.
- Mandal, Shyamapada, Coriander (Coriandrum sativum L.) essential oil: Chemistry and biological activity. Asian Pac. J. Trop. Biomed. 2015, 5, 421–428.
- Jiang, Zi-Tao; Li, Rong. Chemical composition of the essential oil of Cumunum cyminum L. from China. Flavor and Fragrance Journal 2004, 19, 311–313.
- An, Kejing; Wu, Jijun; Xu, Yujuan. Comparison of Different Drying Methods on Chinese Ginger (Zingiber Officinale Roscoe): Changes in Volatiles, Chemical Profile, Antioxidant Properties, and Microstructure. J. Food Chem. 2016, 197, 1292–1300.
- Piras, Alessandra; Rosa, Antonella; Marongui, Bruno; Atzeri, Angela; Dessi, Assunta; Falconieri, Danilo; Porcedda, Silva. Extraction and Separation of Volatile and Fixed Oils from Seeds of Myristica fragrans by Supercritical CO2: Chemical Composition and Cytotoxic Activity on Caco-2 Cancer Cells. J. Food Sci. 2012, 77, 448–453.
- Marques, Antonio. Chemical composition and bioactivity of different oregano (Origanum vulgare) extracts and essential oil. J. of the Sci. of Food and Ag. 2013, 93, 2707–2714.
- Andrea Böszörményi, Éva Héthelyi, Ágnes Farkas, Györgyi Horváth, Nóra Papp, Éva Lemberkovics, and Éva Szőke. Chemical and Genetic Relationships among Sage (Salvia officinalis L.) Cultivars and Judean Sage (Salvia judaica Boiss.) J. of Ag. and Food Chem. 2009, 57, 4663–4667.
- Halima, Nihed. Citrus lemon essential oil: chemical composition, antioxidant and antimicrobial activities with its preservative effect against Listeria monocytogenes inoculated in minced beef meat. Lipids in Health and Disease 2017, 16, 146.
- Schmidt, Erich. Chemical Composition, Olfactory Evaluation and Antioxidant Effects of Essential Oil from Mentha x piperita. Nat. Prod. Comm. 2009, 4, 1107–1112.
- Carbonell-Barrachina, Angel. Composition of rosemary essential oil (Rosmarinus officinalis) as affected by drying method. J. Food Eng. 2010, 97, 253–260.
- Ochiai N, Tsunokawa J, Sasamoto K, Hoffmann A. Multi-volatile method for aroma analysis using sequential dynamic headspace sampling with an application to brewed coffee. J Chromatogr A. 2014, 1371, 65–73.
- Cadwallader, Keith; Wu, Tiandan. Identification of Characterizing Aroma Components of Roaster Chicory “Coffee” Brews. J. of Ag. and Food Chemistry. 2019, 67 (50), 13848–13859.
Często zadawane pytania
Który czujnik aktywności wody jest najlepszy w przypadku składników lotnych?
Czujnik TDL został zaprojektowany specjalnie z myślą o pomiarze aktywności wody w obecności innych związków lotnych i jest w tym celu flagowym urządzeniem marki AQUALAB. Czujnik punktu rosy zapewnia wysoką dokładność dla składników niepowodujących zakłóceń, natomiast czujnik pojemnościowy stanowi dobry kompromis w przypadku substancji, których wpływ zależy od stężenia.
Jaka różnica między urządzeniami jest dopuszczalna?
Specyfikacja czujnika TDL wynosi Δaw ± 0,005, co oznacza, że maksymalny dopuszczalny błąd między dwoma czujnikami TDL wynosi Δaw ± 0,01. Wartość Δaw poniżej 0,01 (1–2%) mieści się w granicach normalnego błędu aparaturowego, wartość między 0,01 a 0,02 (3–5%) sugeruje obecność pewnych zakłóceń, natomiast powyżej 0,02 (5%) odczyty znacznie się różnią, co prawdopodobnie wynika z obecności interferujących związków lotnych.
Czy za pomocą czujnika punktu rosy można mierzyć olejki eteryczne?
Z reguły nie. Olejek goździkowy, miętowy, cytrynowy i rozmarynowy powodowały awarię czujników punktu rosy z powodu zanieczyszczenia lusterka, a olejek cynamonowy wykazywał odczyty znacznie wyższe niż średnia dla czujnika TDL. Biorąc pod uwagę niską zawartość wody i wysoką lotność olejków eterycznych, TDL jest jedynym niezawodnym czujnikiem.
Czy czujnik pojemnościowy może być używany do próbek zawierających etanol?
Przy stężeniach etanolu rzędu 1–5% czujnik pojemnościowy może być używany sporadycznie. Długotrwała ekspozycja na etanol grozi zatruciem czujnika pojemnościowego, co powoduje nieodwracalny dryf wymagający wymiany czujnika. Przy stężeniu etanolu powyżej 5% jedynym zalecanym rozwiązaniem jest czujnik TDL.